راهنمای کامل SAE، دما و عملکرد موتور
انتخاب گرانروی مناسب روغن موتور فقط به برند یا قیمت آن محدود نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین مشخصاتی که هنگام انتخاب روغن موتور باید به آن توجه کرد، گرانروی یا ویسکوزیته (Viscosity) است. گرانروی تعیین می‌کند روغن موتور در دماهای مختلف چگونه جریان پیدا کند و تا چه اندازه بتواند بین قطعات متحرک موتور یک لایه محافظ ایجاد کند. استاندارد SAE نیز برای طبقه‌بندی گرانروی روغن‌های موتور استفاده می‌شود. (SAE Mobilus)
گرانروی روغن موتور یعنی چه؟
گرانروی در ساده‌ترین تعریف، میزان مقاومت روغن در برابر جاری شدن است. برای مثال، روغنی که در دمای پایین راحت‌تر جریان پیدا می‌کند، هنگام استارت سرد می‌تواند سریع‌تر در مدار روغن‌کاری موتور حرکت کند. از طرف دیگر، روغن باید در دمای کاری موتور نیز بتواند خواص لازم برای روانکاری و محافظت از قطعات را حفظ کند. به همین دلیل بسیاری از روغن‌های موتور به‌صورت چند درجه‌ای (Multi-Grade) تولید می‌شوند؛ مانند:
5W-30، 5W-40، 10W-40 و 15W-40
در استاندارد SAE، عدد قبل از حرف W به رفتار روغن در شرایط دمای پایین مربوط است و عدد بعد از W به گرانروی روغن در دمای بالاتر مربوط می‌شود. استاندارد SAE J300 برای طبقه‌بندی گرانروی روغن موتور تدوین شده است. (SAE Mobilus)
آیا روغن با گرانروی بالاتر همیشه بهتر است؟
خیر. این تصور که «هرچه روغن غلیظ‌تر باشد، محافظت بیشتری ایجاد می‌کند» همیشه درست نیست. روغن موتور باید مطابق مشخصات اعلام‌شده توسط سازنده خودرو انتخاب شود. استفاده از روغنی با گرانروی نامناسب می‌تواند بر نحوه گردش روغن، عملکرد سیستم روغن‌کاری و شرایط کار موتور تأثیر بگذارد. بنابراین پیش از انتخاب روغن، باید دفترچه راهنمای خودرو و مشخصات توصیه‌شده توسط سازنده بررسی شود.
تفاوت 5W-30 و 10W-40 چیست؟
برای درک بهتر، به این دو نمونه توجه کنید:
- روغن 5W-30: این روغن در شرایط سرد رفتار مناسب‌تری نسبت به روغن‌های با عدد W بالاتر دارد و در دمای کاری نیز در محدوده گرانروی SAE 30 قرار می‌گیرد.
- روغن 10W-40: این روغن در بخش مربوط به شرایط سرد، درجه 10W دارد و در دمای کاری در محدوده SAE 40 قرار می‌گیرد.
اما این مقایسه به معنی آن نیست که 5W-30 یا 10W-40 برای تمام خودروها مناسب است. انتخاب نهایی باید بر اساس مشخصات فنی موتور و توصیه سازنده خودرو انجام شود.
فقط SAE مهم نیست
یکی از اشتباهات رایج هنگام خرید روغن موتور این است که تنها به عددی مانند 10W-40 توجه شود. در حالی که روغن موتور علاوه بر گرانروی، دارای الزامات عملکردی و استانداردهای مختلفی نیز هست. برای نمونه، API سیستم دسته‌بندی روغن‌های موتور را بر اساس سطح عملکرد ارائه می‌کند و در مورد موتورهای بنزینی، استانداردهای ILSAC نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. API تأکید می‌کند که مالک خودرو باید پیش از انتخاب روغن، توصیه‌های سازنده خودرو را بررسی کند. (American Petroleum Institute) بنابراین هنگام خرید روغن موتور بهتر است سه موضوع اصلی بررسی شود:
- گرانروی SAE
- سطح عملکرد API یا استاندارد موردنیاز سازنده
- مشخصات و تأییدیه‌های موردنیاز خودرو
چرا روغن موتور مناسب اهمیت دارد؟
روغن موتور علاوه بر کاهش اصطکاک، در فرآیند روغن‌کاری موتور نقش‌های مختلفی دارد؛ از جمله کمک به کنترل سایش قطعات، انتقال حرارت و کنترل رسوبات و آلودگی‌های ایجادشده در فرآیند کار موتور. انتخاب صحیح روغن می‌تواند به عملکرد مناسب سیستم روغن‌کاری و حفظ شرایط مطلوب کارکرد موتور کمک کند. به‌خصوص در موتورهای مدرن، مشخصات روغن تنها به گرانروی محدود نیست و سطح عملکرد روغن نیز اهمیت زیادی دارد.
چه زمانی باید روغن موتور را تعویض کنیم؟
فاصله تعویض روغن برای همه خودروها یکسان نیست. عوامل مختلفی مانند:
- نوع موتور
- نوع روغن
- شرایط آب‌وهوایی
- میزان ترافیک
- نحوه رانندگی
- کارکرد خودرو
- استفاده شهری یا جاده‌ای
- توصیه شرکت سازنده خودرو
می‌توانند در برنامه تعویض روغن تاثیرگذار باشند. بنابراین بهتر است به جای استفاده از یک عدد ثابت برای تمام خودروها، برنامه سرویس توصیه‌شده توسط سازنده خودرو ملاک قرار گیرد.
جمع‌بندی
روغن موتور مناسب، روغنی نیست که صرفا گران‌تر یا غلیظ‌تر باشد؛ بلکه روغنی است که گرانروی و سطح عملکرد آن با نیازهای موتور خودرو مطابقت داشته باشد. هنگام انتخاب روغن موتور، ابتدا مشخصات درج‌شده در دفترچه خودرو را بررسی کنید و سپس بر اساس آن، گرید SAE و استاندارد عملکرد مناسب را انتخاب کنید.
در نهایت، توجه به کیفیت روغن و رعایت زمان‌بندی صحیح تعویض آن، یکی از بخش‌های مهم نگهداری اصولی موتور خودرو است. پترو پالایش بارثاوا با تمرکز بر تولید و عرضه روانکارهای خودرویی، تلاش می‌کند محصولاتی متناسب با نیازهای مختلف خودرو و الزامات فنی صنعت روانکار ارائه کند.